Prototheca sp.

Prototheca nie jest bakterią, lecz bezbarwną, jednokomórkową algą, która powszechnie występuje w środowisku, szczególnie tam, gdzie jest wilgotno – gleba, woda, obornik, kanalizacja. Infekcje u zwierząt nie występują często, ale są rozpowszechnione na całym świecie, można je spotkać także w Czechach, a ich liczba powoli rośnie. Bardzo rzadko mogą wystąpić infekcje również u ludzi (infekcje osób z osłabioną funkcją układu odpornościowego – występują one bardzo ciężko, mogące być nawet trudne do wyleczenia).  

Mastitis u krów mlecznych najczęściej wywołuje Prototheca zopfii (rodzaj Prototheca zawiera jeszcze 6 innych gatunków). 

Prototheca wywołuje kliniczne i subkliniczne mastitis, które przechodzą w postacie przewlekłe. Alga nie reaguje na leczenie antybiotykami, a po spożyciu zakażonego mleka oraz produktów z niego można przenieść ją również na ludzi, ponieważ zwykła pasteryzacja nie zniszczy tego patogenu. U dotkniętych krów nie dochodzi do spontanicznego wyleczenia, dlatego ważna jest wczesna diagnostyka oraz profilaktyka. 

Głównym skutkiem infekcji jest stopniowy, znaczny spadek produkcji mleka w dotkniętych obszarach, ponieważ alga uszkadza i nieodwracalnie niszczy tkanki mleczne żlazów. Wydzielina może być wodnista z białymi płatkami, a infekcja może występować nawet bez widocznych objawów. W znaczącej mierze zwiększa się liczba komórek somatycznych w mleku.  

Okazjonalnie alga może przeniknąć dalej do organizmu, atakując węzły chłonne, a u niektórych zwierząt wystąpi również obrzęk i bolesność wymienia. 

Prototheca przenosi się przez kontakt otwartego lub uszkodzonego kanału strzykowego z zakażonym środowiskiem, w którym występuje, najczęściej przy doju. Dobrze się rozwija w ciepłym i wilgotnym otoczeniu, gdzie szybko się rozmnaża. Została również wykryta w nagrobkach gryzoni złapanych na mlecznych farmach. Badania wykazują, że występowanie prototezowych infekcji w stadach bydła mlecznego ściśle wiąże się z poziomem higieny dojenia i utrzymania, ze jakością paszy oraz wody pitnej. Bardzo dobrze rozwija się alga w warunkach wilgotnych na różnych gładkich powierzchniach – gumie, polipropylenie, a nawet na szkle i stali nierdzewnej.  

Prewencją infekcji algą jest zatem wysoki poziom zoohigieny, prawidłowa technika dojenia i, przede wszystkim, właściwa pielęgnacja kanałów strzykowych, których ujścia muszą być zawsze suche i czyste, także w okresach stojących na sucho.  

W związku z brakiem specyficznego leczenia zaleca się likwidację krów zakażonych prototezą.